Prawdziwa Inflacja

Skrócony przegląd inflacji, stóp procentowych, handlu i aktywności gospodarczej.

To otwarcie serwisu: zestaw liczb, które pozwalają szybko uchwycić kierunek zmian.

Porównanie stopy referencyjnej NBP i stopy EBC pokazuje, jak polityka pieniężna reagowała na falę wzrostu cen po 2021 roku.

Sekcja poszerza obraz inflacji o koszt pieniądza, tempo reakcji banków centralnych i zmianę warunków finansowych.

Kurs PLN wobec USD, EUR i CHF to ważne tło dla cen importowanych, paliw i presji inflacyjnej.

Najsilniejsza presja na złotego była widoczna w 2022 roku, a później rynek stopniowo wracał do spokojniejszych zakresów.

prawdziwainflacja.pl porządkuje dane o inflacji, cenach i kondycji gospodarki w Polsce w przejrzystej formie redakcyjnej.

Łączymy rzetelne szeregi danych z oszczędnym komentarzem, aby ułatwiać porównania i szybkie rozumienie zmian w gospodarce.

Roczna dynamika PKB Polski pokazana na tle średniej unijnej.

Najsilniejsze odbicie widać po pandemicznym spadku z 2020 roku. Lata 2024-2025 sugerują powrót do umiarkowanego tempa wzrostu.

Wartość nominalna PKB Polski wyrażona w miliardach złotych.

Seria dobrze pokazuje przyspieszenie nominalne po 2021 roku oraz krótką korektę z 2020 roku.

Udział głównych sektorów w tworzeniu polskiego PKB.

Dominują usługi, a przemysł pozostaje mocnym drugim filarem gospodarki.

Wspólna seria dla eksportu, importu i salda handlowego.

Po deficycie z lat 2021-2022 saldo wyraźnie się poprawiło, a eksport utrzymał się na wysokim poziomie.

Najwięksi odbiorcy polskiego eksportu według udziału w sprzedaży zagranicznej.

Niemcy pozostają zdecydowanie największym partnerem, ale znacząca część eksportu jest rozproszona w kategorii „Inne”.

Dominujące grupy towarów w polskim eksporcie.

Profil eksportu pozostaje wyraźnie przemysłowy, z dużą rolą maszyn, motoryzacji i chemii.

Stopa bezrobocia w Polsce zestawiona ze średnią unijną.

Polski rynek pracy po 2015 roku pozostaje wyraźnie ciaśniejszy niż średnia unijna, mimo lekkiego odbicia bezrobocia po 2023 roku.

Porównanie sektorów pokazujące premię płacową za specjalizację i kapitałochłonność.

Najwyższe płace notują sektory wiedzochłonne, a także górnictwo i energetyka, podczas gdy edukacja i handel pozostają na końcu zestawienia.

Wzrost płacy minimalnej brutto i netto w czasie.

Po 2022 roku dynamika wyraźnie przyspieszyła, co wpływa zarówno na koszt pracy, jak i siłę nabywczą najniżej wynagradzanych.

Roczna inflacja CPI wraz z punktami zwrotnymi z ostatnich lat.

Szczyt inflacyjny przypada na lata 2022-2023, po czym dynamika cen wyraźnie schodzi w kierunku niższych poziomów.

Średnioroczna inflacja HICP jako punkt odniesienia dla Polski.

Cykl inflacyjny był podobny, ale skala wzrostu cen w strefie euro była niższa niż w Polsce.

Najsilniejsze zmiany cen według kategorii konsumpcyjnych.

Najmocniej rosną zdrowie, edukacja i koszty mieszkania, podczas gdy energia nadal działa w kierunku dezinflacyjnym.

Wykres przedstawia realną wartość nominalnych 100 zł po upływie kolejnych lat przy trzech stałych scenariuszach rocznej inflacji.

Nawet przy oficjalnym celu inflacyjnym NBP (2,5%), po 15 latach 100 zł traci ponad 30% swojej realnej siły nabywczej. Przy inflacji wynoszącej 10% rocznie, realna wartość 100 zł spada o połowę w zaledwie 7 lat, drastycznie niszcząc oszczędności trzymane w gotówce i na nisko oprocentowanych lokatach.

Rzeczywisty skumulowany spadek siły nabywczej 100 zł posiadanych w 2015 roku po uwzględnieniu inflacji raportowanej przez GUS.

Gwałtowny skok cen w latach 2021-2023 doprowadził do trwałej redukcji wartości polskiego złotego. 100 zł z 2015 roku jest dziś (w 2026 roku) warte realnie zaledwie 61,60 zł. Oznacza to spadek siły nabywczej o blisko 38%, co jest bezpośrednim kosztem poniesionym przez wszystkich posiadaczy gotówki.

Roczne wydatki budżetu państwa przeznaczone wyłącznie na spłatę odsetek od zaciągniętego długu Skarbu Państwa (w mld zł).

Pomiędzy 2021 a 2026 rokiem roczne koszty obsługi długu publicznego Polski wzrosły ponad trzykrotnie – z 26 mld zł do szacowanych 82 mld zł. Te gigantyczne kwoty wypłacane są wierzycielom (głównie bankom i zagranicznym funduszom) zamiast wspierać kluczowe inwestycje publiczne.

Podsumowanie kluczowych negatywnych mechanizmów, które niszczą stabilność gospodarki w dłuższym horyzoncie czasowym.

Zadłużenie i inflacja działają jak sprzężenie zwrotne – nadmierna stymulacja fiskalna napędza popyt i ceny, a te z kolei wymuszają wzrost stóp procentowych, czyniąc obsługę długu drastycznie droższą.

Porównanie rocznych średnich cen złota w dolarach i w złotych za uncję pokazuje jednocześnie globalny trend wyceny kruszcu oraz wpływ zmian kursu walutowego na polskiego odbiorcę.

W dolarze złoto reaguje przede wszystkim na globalną awersję do ryzyka, politykę pieniężną i realne stopy procentowe. W złotym ten sam ruch jest dodatkowo wzmacniany albo osłabiany przez kurs USD/PLN, dlatego przebieg w krajowej walucie często jest bardziej stromy.

Metodologia. Seria USD/oz pokazuje roczne średnie ceny złota. Seria PLN/oz została wyliczona jako iloczyn rocznej średniej ceny złota w USD/oz oraz rocznego średniego kursu USD/PLN. Dane za lata 2000-2024 pochodzą z DailyGoldPrice i FRED, a za lata 2025-2026 z Traders Union oraz FRED.

Seria GUS pokazuje średnią cenę 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania. Równolegle przeliczamy tę samą serię na `USD/ft²`, aby ułatwić porównania w jednostce częściej spotykanej w USA.

W długim okresie widać dwie duże fale wzrostowe: boom z lat 2006-2010 oraz ponowne przyspieszenie po 2020 roku. W ujęciu dolarowym dynamika zależy dodatkowo od kursu USD/PLN, dlatego amplituda zmian nie jest identyczna jak w złotych.

Metodologia. Wykres opiera się na kwartalnej serii GUS dotyczącej średniej ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania, uśrednionej do wartości rocznych dla lat 1998-2025. Serię `USD/ft²` wyliczono przez podzielenie wartości `PLN/m²` przez roczny średni kurs USD/PLN z FRED i przeliczenie metra kwadratowego na stopę kwadratową.